انقلاب فین‌تک

تاریخ انتشار: یکشنبه ۱۳۹۹/۰۶/۱۶


فین‌تک از دهه 1950 میلادی تا به امروز در صنعت مالی حضور داشته است. اکثر مردم وقتی واژه فین‌تک را می‌شنوند به آخرین اپ موبایلی فکر می‌کنند که مثلاً برای پرداخت قبض تلفن‌شان یا خرید قهوه استفاده کردند بدون اینکه حتی کارت بانکی خود را لمس کنند. 


 تکنولوژی فین‌تک نقش کلیدی در بسیاری از بخش‌های مالی دارد که اکثریت مردم به آن نیاز دارند، در حالی که ممکن است هرگز متوجه این مسئله نشده باشند. خط سیر فین‌تک در گذر زمان نشان می‌دهد که این تکنولوژی به طور مداوم تکامل یافته و روز به روز نوآوری‌های جدیدی به آن اضافه شده است. 
در دهه 50 میلادی با ورود کارت‌های اعتباری، دیگر نیازی به همراه داشتن وجه نقد نبود. در دهه 60 میلادی دستگاه‌ها خودپرداز (ATM) جایگزین کارمندان و شعبه‌های بانکی شدند. در دهه 70 داد و ستد الکترونیکی سهام وارد تالارهای بورس شد. در دهه 80 شاهد روی کار آمدن کامپیوترهای بزرگ (یا mainframe) و سیستم‌هایی با قابلیت ذخیره داده‌های تخصصی‌تر و پردازش داده‌هایی با حجم بالا بودیم. و در دهه 90 میلادی با پیشرفت اینترنت و انواع مدل‌های تجارت الکترونیک تغییر و تحولی بزرگ در صنعت مالی رخ داد. از وب‌سایت‌هایی فروشگاهی و بورس‌های آنلاین گرفته تا مدل‌های واسطه‌گری تلفنی و آنلاین جایگزین شیوه‌های سنتی شدند. 
طی 5 تا 6 دهه گذشته پیشرفت‌های قابل توجهی در صنعت مالی رخ داده که همگی باعث به وجود آمدن زیرساخت فناوری مالی شده‌اند، فناوری که اکثر مردم هرگز به آن فکر نمی‌کنند اما هر روز از آن استفاده می‌کنند. در واقع فناوری مالی یا فین‌تک سال‌هاست که در صنعت مالی حضور داشته و در حوزه‌های مختلف به کار گرفته شده است. 
در طول چندین دهه پیشرفت فین‌تک، امکان مدیریت ریسک، پردازش داده‌های تجاری، مدیریت سرمایه و تجزیه و تحلیل داده‌ها به نحوی مطلوب‌تر، تخصصی‌تر و سازمانی‌تر برای بانک‌ها و موسسات خدمات مالی فراهم شده است. اگرچه مشتریان خدمات بانکی استفاده از این سیستم‌ها را متوجه نمی‌شوند، اما این سیستم‌ها در حوزه‌های مختلف با پشتیبانی از بخش خدمات مالی بسیاری از نواقص و مشکلات را برطرف می‌کنند. 
شگفتی فین‌تک این است که طی 70 سال پیشرفت و تغییر و تحولات در این تکنولوژی که باعث شده به یکی از فناوری‌های اصلی در صنعت مالی تبدیل شود و به طور گسترده مورد استفاده مشتریان و بانک‌ها قرار گیرد، هرگز بخش بانکداری را تهدید نکرده است. برعکس باعث پیشرفت این صنعت شده و حتی آمارها نشان می‌دهد در برخی کشورها تعداد شعبه‌های بانکی را هم افزایش داده است. 

فین‌تک در دنیای امروز 
در قرن 21، خدمات مالی خرد بیشتر دیجیتالی شده‌اند و شاهد ظهور روز افزون اپ‌های پرداخت همراه، کیف پول همراه، اپ‌های مشاوره مالی، مدیریت سرمایه و امور مالی، اپ‌های مخصوص بیمه، پلتفرم‌های سرمایه‌گذاری جمعی (Crowdfunding)، داد و ستد سهام و بیشمار راهکارهای دیگر بوده‌ایم. حتی برخی از این پلتفرم‌ها به ویژه در کشورهای توسعه یافته به کسب و کارها در جذب سرمایه‌گذار و تأمین مالی یا اخذ وام کمک می‌کنند. 
شاید جالب باشد که بدانید یکی از کاربردهای رو به رشد فین‌تک ارائه مشاوره‌های مالی است که در واقع از طریق اپ‌های Robo-advisor انجام می‌شود. این اپ‌ها امروزه در بسیاری از نقاط جهان جایگزین مشاورین مالی سنتی شده‌اند و در زمینه مدیریت سرمایه و سرمایه‌گذاری به مشتریان مشاوره می‌دهند. 
خدمات فین‌تک از یک طرف به ارتقای خدمات بانکداری کمک می‌کنند، از طرف دیگر جایگزین بسیاری از خدمات بانکداری شده‌اند. به همین دلیل برای فین‌تک دو بُعد در نظر گرفته شده است: بُعدی که به مشتریان خدمت می‌کند، بُعدی که به ارتقای سازمان‌ها و شرکت‌ها کمک می‌کند. شاید بتوان خدمات پوشش‌دهنده نیازهای مشتریان که به سرعت در حال جذب کاربران بیشتر است را رقیبی برای بانک‌ها در نظر گرفت. 
در سال‌های اخیر بسیاری از تحلیل‌گران بخش فین‌تک به این مسئله اشاره کرده باشند که فین‌تک در آینده باعث مرگ بانک‌ها می‌شوند. شاید سوال کنید که آیا اصلاً بانکی در آینده باقی می‌ماند؟ داده‌ها و اطلاعاتی که تا به امروز به‌دست آمده نشان می‌دهد که بانکداری خرد تا به امروز با پیشرفت‌های قابل ملاحظه‌ای مواجه شده است و انقلاب فین‌تک مطمئناً باعث تغییر چهره بانکداری در دنیای امروز و آینده خواهد شد، اما باعث از بین رفتن بانک‌ها نمی‌شود. 

نقش بانک‌ها
با توجه به نقش مهم بانک‌ها در بازارها و صنایع مختلف، این نظریه یا نگرانی درباره از بین رفتن بانک‌ها کاملاً بی اساس است. در ابتدایی‌ترین سطح، بانک‌ها سپرده‌های مشتریان را دریافت می‌کنند و وام می‌دهند، امکان پرداخت و تبادل ارز آسان را فراهم می‌کنند. 
امروزه اکثر مردم حداقل یک حساب بانکی دارند و از آن برای دریافت چک حقوق، پرداختی‌ها و پس‌انداز استفاده می‌کنند. البته این مسئله در تمامی کشورهای جهان یکسان نیست. در برخی از مناطق فاقد بانک یا شعبات کمتر بانک به طور مثال در برخی کشورهای آفریقایی یا آسیایی بسیاری از افراد کل امورات زندگی خود را با پول نقد و بدون حساب بانکی انجام می‌دهند. 
استارتاپ‌های فین‌تک که کیف پول‌های همراه و اپ‌های پرداخت ایمن را پیشنهاد می‌دهند، به افراد فاقد حساب بانکی کمک می‌کنند تا پولشان را به نحوی ایمن ذخیره کنند و بدون نگرانی درباره حمل پول نقد داد و ستد کنند. در حقیقت فین‌تک یا فناوری مالی به یک بخش جدایی‌ناپذیر از صنعت بانکداری تبدیل شده است. 
فین‌تک روش‌های آسان و ایمن پردخت را برای مشتریان فراهم کرده است. این روش‌ها بسیار سریع‌تر و ارزان‌تر از انتقال پول بین حساب‌های بانکی و استفاده از چک است. اولاً دیگر هزینه‌های انتقال وجه از یک حساب بانکی به حساب بانکی دیگر را ندارد، دوماً دیگر نیازی به پروسه طولانی و دشوار دریافت دسته چک نیست. 
اما این واقعیت هم انکار نشدنی است که حساب‌های بانکی در آینده همچنان از اهمیت بالایی برخوردار خواهد بود، خوب حساب بانکی جایی است که مردم پولشان را پس‌انداز می‌کنند و از طریق همین پس‌انداز است که قبض‌ها یا اقساط وام‌شان را پرداخت می‌کنند. بانک‌ها سطح بالایی از ایمنی را به ویژه برای افرادی که سپرده‌های کلان دارند ارائه می‌دهند، مبالغی که ممکن است نتوان در کیف پول‌های همراه یا دیجیتالی سپرده گذاشت. 
به علاوه از آنجایی که مردم کارهای متفاوتی با پولشان انجام می‌دهند به طور مثال خانه یا ماشین می‌خرند، هزینه دانشگاه را پرداخت می‌کنند، به خدمات متنوع و تخصصی‌تر نیاز دارند. به همین دلیل انجام همه این خدمات از طریق یک حساب بانکی هنوز هم برای بسیاری از افراد گزینه جذاب‌تری است. 
توسعه و پیشرفت بیشتر شرکت‌های فین‌تک موجب تغییر ماهیت خدمات مالی خواهد شد که کارشناسان از آن به عنوان انقلاب فین‌تک یاد می‌کنند. با توسعه سخت‌افزارها و نرم‌افزارهای تخصصی‌تر و هوشمندتر فین‌تک روز به روز بیشتر در بین جوامع مختلف نفوذ کرده و بدین ترتیب کل جهان را تحت پوشش خود قرار داده است. 
بدون شک استارتاپ‌های فین‌تک مشتری محور به دلیل کارآمدی و سرعت بالایی که برای مشتری فراهم می‌کنند روز به روز سهم بیشتری از بازار خدمات مالی را به خود اختصاص می‌دهند. اما تصور دنیایی بدون بانک بسیار دشوار است و تقریباً غیر ممکن است،شاید به اعتقاد گروهی از کارشناسان صنعت مالی، این پیشرفت فین‌تک تهدیدی برای صنعت بانکداری باشد، اما اگر آن را فرصتی برای پیشرفت و توسعه بانکداری در نظر بگیرید، کاری که در بسیاری از کشورهای توسعه یافته و پیشرفته جهان انجام می‌شود، می‌تواند باعث شکوفایی و موفقیت هرچه بیشتر صنعت بانکداری شود. 
همکاری بانک‌ها با شرکت‌ها یا استارتاپ‌های فین‌تک و استفاده از تکنولوژی پیشرفته این شرکت‌ها، هر گونه تهدیدی برای این صنعت را به فرصتی برای پیشرفت و رشد تبدیل خواهد کرد.