تلماتیک؛ تحولی نوین در سیستم حمل و نقل

تاریخ انتشار: جمعه ۱۳۹۹/۰۵/۱۷

در دنیای رو به رشد امروزی، هر روز با راهکارها و رویکردهای جدیدی در صنایع مختلف روبه رو می شویم. یکی از این راهکارهای نوین در سیستم حمل و نقل، تله ماتیک (Telematics) است که به صورت تلماتیک هم نوشته می شود.تلماتیک باعث ایمن‌تر شدن وسیله نقلیه می‌شود، مسیر صحیح را نشان می‌دهد، امداد جاده‌ای را خبر می‌کند، از بروز تصادفات جاده ای جلوگیری می کند، در مواقع اضطراری با شماره‌ تلفن‌های ضروری مانند مرکز فوریت‌های پلیسی 110 یا اورژانس 115 تماس می‌گیرد. همچنین بر موقعیت مکانی وسیله نقلیه نظارت می‌کند و اطلاعات مهم را در اختیار مدیران ناوگان قرار می‌دهد.


امروزه تلماتیک دیگر یک نوآوری در حال ظهور نیست و جایگاه واقعی خود را پیدا کرده است که به عنوان یکی از راهکارهای کلیدی برای شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات حمل و نقل مورد استفاده قرار می‌گیرد.  چنین شرکت‌هایی با کمک چنین راهکارهای جدیدی می‌توانند به رونق کسب و کارهای مرتبط با سیستم حمل و نقل کمک کنند. 

دیگر همگان به اهمیت دستگاه‌های تلماتیک و اطلاعات حاصل از آن پی برده‌اند و کاربرد آن رو به رشد است. اما اگر با این حوزه آشنایی ندارید و قصد استفاده از دستگاه‌های تلماتیک را دارید، این مقاله به شما کمک می‌‌کند


مفهوم تلماتیک  

تلماتیک (Telematics) در مفهوم گسترده‌تر، ادغام دو علم است: 

  • ارتباط از راه دور (telecommunications) که یک شاخه از تکنولوژی بوده و شامل خطوط و سیم‌های تلفن است. 
  • انفورماتیک (informatics) که مانند سیستم‌های کامپیوتری است. امروزه این واژه به طور معمول برای اشاره به راهکارهای تلماتیک مورد استفاده در ناوگان وسایل نقلیه تجاری به کار می‌رود.  

دستگاه‌های تلماتیک بی سیم و فناوری‌های جعبه سیاه، داده‌های مربوط به استفاده از وسیله نقلیه، الزامات تعمیر و نگهداری و تعمیرگاه‌های خودرو را جمع‌آوری و انتقال می‌دهند. یکی از گزینه‌های محبوب برای شرکت‌های مدرن، استفاده از نرم‌افزار مدیریت ناوگان است که یک شاخه از تلماتیک به شمار می‌رود؛ شرکت‌ها از این نرم‌افزار برای هماهنگی وسایل نقلیه تحت مدیریت خود و برای حصول دیدگاهی جامع درباره وضعیت سلامت، سودآوری و بهره‌وری ناوگان کلی خود استفاده می‌کنند. 


روش عملکرد راهکار تلماتیک

یک سیستم تلماتیک، همچون یک دستگاه ردیابی وسیله نقلیه که در داخل خودرو نصب می‌شود، امکان ارسال، دریافت و ذخیره داده‌های تله‌متری یا دوری‌سنجی را فراهم می‌آورد. این دستگاه از طریق پورت عیب یابی سوار شده روی وسیله نقلیه (OBDII) یا CAN-BUS (پروتکل چند مدیره و مبتنی بر پیام) می‌تواند با یک سیم کارت ارتباط برقرار کند و مودم On-board نیز امکان ارتباط از طریق یک شبکه بی سیم را به وجود می‌آورد. 

این دستگاه داده‌های مربوط سیستم ردیابی GPS و سایر داده‌های مختص وسیله نقلیه را جمع‌آوری می‌کند و آن‌ها را از طریق GPRS (سرویس داده موبایلی)، یا شبکه سلولار و داده‌های موبایل 4G یا ارتباطات ماهواره‌ای به یک سرور متمرکز منتقل می‌کند. این سرور داده‌ها را تفسیر می‌کند و از طریق وب‌سایت‌ها و اپلیکیشن‌های مطمئن که برای گوشی‌های هوشمند و تبلت‌ها بهینه‌سازی شده‌‌اند، امکان نمایش این داده‌ها برای کاربر نهایی را فراهم می‌کند. 

داده‌های تلماتیک ثبت شده شامل موقعیت مکانی، سرعت، زمان توقف با موتور روشن، شتاب یا ترمز ناگهانی شدید، مصرف سوخت، عیوب وسیله نقلیه و سایر موارد هستند. هنگامی که داده‌ها برای رخداد و الگوی خاصی تجزیه و تحلیل می‌شوند، این اطلاعات می‌توانند دیدگاه عمیق‌تری را نسبت به ناوگان در اختیار شما قرار دهند. 


آپدیت‌های دستگاه ردیابی وسیله نقلیه تقریباً در زمان

 واقعی روی صفحه نمایش کامپیوتر و اپلیکیشن‌های

موبایل نشان داده می‌شوند.

سرورهای اتصال، داده‌ها را تفسیر می‌کنند.


داده‌ها از طریق شبکه‌های سلولار یا ماهواره‌ای منتقل می‌شوند.
دستگاه ردیابی وسیله نقلیه شرح روزانه موقعیت مکانی
و اطلاعات عیب یابی وسیله نقلیه را ثبت می‌کند.

راهکارهای تلماتیک

راهکارهای تلماتیک در حقیقت ابزاری است که معمولا توسط شرکت‌هایی ارائه و روی خودرو  نصب می‌شود.  این دستگاه اطلاعات مربوط به رفتار رانندگی را ثبت می‌کند که می‌تواند شامل مواردی همچون سرعت رانندگی، سرعت ترمز کردن و مسافتی که طی شده، می‌باشد. شرکت‌هایی از دستگاه‌های تلماتیک در برنامه‌های تخصصی ایمنی راننده استفاده می‌کنند. این برنامه‌ها با نظارت بر رفتار راننده و اینکه تا چه اندازه در زمان رانندگی ایمنی را رعایت می‌کند، به صرفه‌جویی در هزینه‌های مربوط به حق بیمه کمک می‌کند. 


  • نحوه نصب دستگاه‌های تلماتیک: بسیاری از تولیدکنندگان وسایل نقلیه تجاری مدرن، تکنولوژی‌های ردیابی GPS و تلماتیک را مستقیماً در ناوگان وسایل نقلیه خود نصب می‌کنند. حتی اگر یک خودرو دارای این نوع تکنولوژی‌های از قبل نصب شده نباشد، دستگاه‌های GPS به عنوان ابزار یدکی در بازار عرضه شده و در دسترس هستند. این دستگاه‌ها هم با باتری و هم از طریق سیستم الکتریکی داخلی وسیله نقلیه کار می‌کنند. برخی از تولیدکنندگان تجهیزات اصلی در سرتاسر جهان از جمله ولوو (Volvo)، مک (Mack)، هینو (Hino)، فورد (Ford) و جنرال موتورز (GM) با شرکت‌های ارائه‌دهنده تلماتیک همکاری می‌کنند تا تجربه‌ای بی‌نظیر را برای کاربر نهایی فراهم کنند. به نظر می‌رسد در سال‌های آتی صنعت خودروسازی همچنان در زمینه توسعه خودروهای هوشمند فعالیت کند و از تلماتیک برای تولید محصولاتی مطلوب‌تر برای مشتریان خود استفاده کند. این سیستم‌ها همچنین از فناوری نوظهور اینترنت اشیاء (IoT) بهره‌مند خواهند شد که می‌تواند به اتصال وسایل نقلیه به شهرها و تکنولوژی‌های هوشمند ترافیکی کمک کند. 
  • مزایای دستگاه‌های تلماتیک: مزیت اصلی راهکارهای تلماتیک این است که امکان صرفه‌جویی در هزینه‌ها را فراهم می‌کند. اگر شما راننده خوبی باشید، وقتی دستگاه سوابق رانندگی شما را گزارش می کند، می‌تواند وضعیت رانندگی شما مشص شود و در کشورهای خارجی برای چنین رانندگانی تخفیف فوق‌العاده‌ای در بیمه خودرو اعمال می شود. اگر راننده خوبی نباشید، دستگاه تلماتیک به شما یادآوری خواهد کرد که از ترمز کردن محکم خودداری کرده یا  سرعت مجاز را رعایت کنید و به طور کلی ایمن‌تر برانید. وقتی بدانید که رفتار رانندگی شما ثبت می‌شود، خود به خود ترغیب به رانندگی بهتر خواهید شد. 
  • خرید دستگاه‌های تلماتیک: چندین روش برای خریددستگاه‌های تلماتیک وجود دارد. اولین راه خرید یک خودرو مجهز به دستگاه تلماتیک است. در اکثر خودروهای جدیدتر، این دستگاه در زمان تولید روی خودرو نصب شده است. اگر خودروی شما فاقد این دستگاه است، می‌توانید از یک فروشگاه تجهیزات الکترونیکی یا به صورت آنلاین خریداری نمایید و شخصاً آن را روی خودرو در محل مورد نظر نصب کنید. یکی دیگر از راه‌ها مشورت با متخصصین این حوزه است، آنها راهنمایی‌های لازم برای خرید یک دستگاه تلماتیک را به شما ارائه خواهند کرد. 

نحوه استفاده از سیستم‌های تلماتیک در ناوگان 

راهکارهای تلماتیک می‌توانند با اپلیکیشن‌ها و سیستم‌های کنونی ادغام شده و مزایای بسیاری را برای ناوگان در تمانی اندازه‌ها فراهم کنند؛ از جمله این مزایا می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: 


  • ردیابی وسیله نقلیه: وسایل نقلیه را با استفاده از مجموعه‌ای از ماهواره‌ها و گیرنده‌های GPS، شبکه‌های GPRS و محاسبات ابری ردیابی کرد. یک گیرنده GPS، اطلاعات را از ماهواره‌های GPS دانلود می‌کند و آن را برای استفاده در اپلیکیشن‌هایی مانند سیستم‌های مکان یابی GPS راننده، پردازش می‌کند. این گیرنده همچنین اطلاعات را از طریق GPRS به وب سرورهای مورد استفاده کارمندان دفتری منتقل می‌کند، جایی که این اطلاعات برای اعزام نزدیک‌ترین راننده به موقعیت جدید استفاده می‌شود. 
  • ردیابی تریلرها و دارایی‌ها: ناوگان می‌توانند ردیاب‌های GPS را به تریلرها و سایر دارایی‌های غیر موتوری متصل کنند تا از عدم گم شدن آن‌ها اطمینان حاصل کرد و همچنین از آن‌ها برای هدایت مستقیم رانندگان به تریلرهای ساکن استفاده می‌شود. هنگامی که تریلر به کامیون متصل نیست، رانندگان می‌توانند موقعیت مکانی را در دستگاه GPS خود تگ کنند، این مختصات به راحتی قابل انتقال است و امکان هدایت مستقیم راننده به تریلر را فراهم می‌کند. این سیستم را می‌توان به گونه‌ای تنظیم کرد که در صورت جابجا شدن یک تریلر یا دارایی بدون اجازه فرد، یک هشدار فوری به موبایل مدیر ارسال شود. 
  • بهبود شرایط تعمیر و نگهداری: تعمیر و نگهداری وسایل نقلیه و مدیریت چرخه عمر دارایی‌ها را می‌توان با استفاده از تلماتیک ناوگان و از طریق ردیابی سوابق مربوط به ساعات استفاده و همچنین برنامه‌ریزی تعمیرات پیشگیرانه بهبود بخشید، ضمن اینکه به نظارت بر تمدید ضمانت‌نامه، ردیابی کارکرد موتور و ردیابی سوابق تعمیرات و خدمات کمک می‌کند. مدیران ناوگان می‌توانند هزینه‌ها و مخارج را کاهش دهند و با کنترل و نظارت بر عیوب موتور شامل ولتاژ باتری، دمای مایع خنک‌کننده، خرابی‌های سیستم انتقال قدرت، مشکلات سوپاپ گاز، سنسور اکسیژن و سایر موارد، وسایل نقلیه را در شرایط سالم و ایمن حفظ کنند.
    ردیابی ایمنی: مدیران می‌توانند از تلماتیک ناوگان استفاده کنند تا بر سرعت و موقعیت مکانی وسیله نقلیه، حوادث رانندگی شدید و استفاده از کمربند ایمنی را نظارت داشته باشند. تلماتیک یک طرح اولیه دیجیتال از تمامی ابعاد عملیات وسیله نقلیه را در اختیار مدیریت قرار می‌دهد، به مدیران ناوگان کمک می‌کند تا متوجه شوند اقدامات پیشگیرانه از تصادفات و استانداردهای ایمنی راننده چگونه می‌توانند بهبود یابند. 
  • ارزیابی ریسک بیمه: شرکت‌های بیمه می‌توانند با استفاده از تلماتیک بر رفتار راننده نظارت کنند، ریسک فاکتورها را با دقت بیشتری شناسایی کنند و حق بیمه را مطابق با حادثه تعیین کنند. دستگاه‌های تلماتیک می‌توانند گزارش دهند چه زمانی یک وسیله نقلیه در یک موقعیت جغرافیایی خارج از منطقه تعیین شده مورد استفاده قرار گرفته است (که به عنوان یک منطقه geo-fence شناخته می‌شود). 

مزایای تلماتیک در مدیریت ناوگان چیست؟ 

تکنولوژی تلماتیک می‌تواند به ناوگان کمک کند تا در حوزه‌های کلیدی به پیشرفت‌های عملیاتی دست یابد: 


  • کاهش هزینه‌های سوخت: تلماتیک می‌تواند به شناسایی موارد هدر رفت سوخت مانند توقف وسیله نقلیه با موتور روشن یا تخلف در گزارش هزینه سوخت کمک کند، به علاوه مدیران ناوگان می‌توانند از این طریق مشکلات را فوراً حل و فصل کنند که تأثیر مثبتی بر راندمان سوخت و هزینه‌ها دارد. این فناوری می‌تواند به مدیریت کمک کند تا بهترین و کم مصرف‌ترین مسیر را برای هر راننده برنامه‌ریزی کند و در نتیجه مسافت غیر ضروری طی شده توسط خودرو و متعاقباً مصرف سوخت کاهش خواهد یافت. 
  • بهبود ایمنی: بازخورد مداوم درباره سبک و رفتار رانندگی به مدیران ناوگان اجازه می‌دهد تا رانندگان را تعلیم داده و عادات نامطلوب رانندگی مانند سرعت غیر مجاز یا ترمز کردن ناگهانی شدید را کاهش دهند. وقتی در رفتار رانندگان پیشرفت حاصل شود، عملکرد راننده نیز بهبود خواهد یافت و اهداف تعیین شده برای سطح ایمنی برآورده خواهد شد. 
  • افزایش بهره‌وری: با استفاده از داده‌های سیستم GPS در زمان واقعی، رانندگان می‌تواند از گیر کردن در ترافیک اجتناب کرده و برای آب و هوای سرد و طوفانی برنامه‌ریزی کنند. مدیران اداری بخش پشتیبانی می‌توانند به سرعت و با سهولت تمامی بازدید‌های جدید و قدیمی از سایت را به نزدیک‌ترین وسیله نقلیه نسبت داده و مناسب‌ترین مسیر برای رسیدن به مقصد را اعلام کنند. 
  • مدیریت بهتر لیست حقوق: با ردیابی زمان دقیق شروع به کار یک وسیله نقلیه در ابتدای روز تا لحظه‌ای که وسیله نقلیه خاموش می‌شود، مدیران ناوگان به صورت دقیق و خودکار می‌توانند داده‌های ثبت شده از مدت زمانی که یک کارمند مشغول به کار بوده را بدست آورند. این سیستم به صاحبان کسب و کار کمک می‌کند تا مطمئن شده کارمندان دقیقاً بابت ساعاتی که کار کرده‌اند دریافتی خواهند داشت، ضمن اینکه زمان غیر ضروری که صرف تنظیم دستی فرم ثبت ساعات کار می‌شود نیز حذف خواهد شد. 

آیا تلماتیک گران قیمت است؟ 

این مسئله به راهکار مدیریت ناوگان بستگی دارد. حداقل هزینه سیستم ردیابی GPS در یک نقشه نسبتاً ارزان است، اما قابلیت دید بسیار کمی را در اختیار کاربر قرار می‌دهد. اتصال یک راهکار تلماتیک کاملاً یکپارچه با سایر تکنولوژی‌ها مانند دستگاه لاگ‌گیری الکترونیکی (ELD)، دوربین دش‌کم یا داشبوردی (dash cam)، برنامه‌ریز مسیر هوشمند و مدیریت پیشرفته راننده، هزینه بیشتری را تحمیل می‌کنند، اما امکان برگشت سرمایه بسیار بیشتر است. 

نظارت بیشتر بر ناوگان به کنترل بیشتر امکانات ناوگان و نظارت بر نحوه استفاده از آن‌ کمک می‌کند. داشبوردهای سفارشی امکان بررسی مقدار رشد شاخص‌های عملکرد (KPI) یا نظارت بر بودجه‌ها را ساده‌تر می‌کند، ضمن اینکه تجزیه و تحلیل ناوگان در زمان واقعی و توسط سیستم ردیابی ناوگان انجام می‌شود. در بلند مدت، سیستم ردیابی GPS ناوگان می‌تواند به شناسایی هزینه‌های پنهان کمک کند، در عین حال فرصت‌های بهره‌وری و راندمان بیشتر در کل سازمان را آشکار خواهد کرد که نشان می‌دهد سرمایه‌گذاری بر روی این تکنولوژی بسیار ارزشمند است. 


آینده تلماتیک 

تلماتیک مطمئناً منجر به رشد تصاعدی کسب و کار شما می‌شود، چرا که امروزه اپلیکیشن‌های جدید روی کار آمده‌اند تا کاربران بتوانند از مزایای دستگاه‌های مدرن GPS و سایر دستگاه‌های همراه بهره‌مند شوند. در آینده ناوگان بیشتری متوجه ضرورت نظارت بر فعالیت ناوگان به منظور کنترل هزینه‌ها، افزایش بهره‌وری، بهبود مسئولیت‌پذیری و رعایت کامل مقررات خواهند شد. از آنجا که صاحبان کسب و کار فراتر از نیازهای اولیه را در نظر می‌گیرند، آنها برای دستیابی به اهداف کلان خود شامل یکپارچگی بیشتر در محیط کار از مدیریت بهتر نیروی انسانی گرفته تا نظارت بر نرم‌افزارهای مدیریت کسب و کار، به راهکارهای تلماتیک نیاز دارند. تلماتیک یکی از مولفه‌های اصلی موفقیت عملیات‌های شرکت‌های ارائه‌دهئده خدمات حمل و نقل در آینده خواهد بود.