چرا استفاده از آموزش مجازی در آینده افزایش خواهد یافت؟

تاریخ انتشار: پنجشنبه ۱۳۹۹/۰۷/۰۳

به طور معمول رخدادهای غیرمنتظره باعث شیوع ایده‌های جدید و در نتیجه تغییرات ساختاری در جامعه و کسب وکارها می‌شوند، به طور مثال جنگ جهانی دوم را در نظر بگیرید که تمامی مردان به جنگ رفته بودند و زنان ثابت کردند که می‌توانند بسیاری از کارهای به اصطلاح مردانه را به خوبی انجام دهند دیدگاه‌ها به زنان هرگز به دوران قبل از جنگ جهانی برنگشت در حال حاضر نیز به همین ترتیب است بسیاری از اتفاقات باعث گسترش برخی ایده‌ها در بین مردم می‌شود و این ایده دیگر در کل جوامع شایع می‌شود. 

در دنیای کنونی پاندمی کروناویروس کل جهان را وادار به استفاده از آموزش مجازی یا آموزش از راه دور کرد. این بحران بسیاری از ابعاد زندگی را تغییر داده است و آموزش یکی از مهمترین حوزه‌هایی است که تحت تأثیر قرار گرفته است. آموزش از راه از گذشته در بسیاری از کشورها رایج بوده است و برای بسیاری از مردم واژه بیگانه‌ای نیست. اما این بحران و شرایط حاصل از آن باعث شد تا بیشتر مورد توجه قرار گرفته و کل دانش‌آموزان و دانشجویان در سرتاسر جهان را تحت تأثیر قرار دهد. 
با روی کار آمدن تکنولوژی‌های مدرن، تغییرات قابل توجهی هم در شیوه‌های آموزش واقع شده است. انواع مختلف آموزش مجازی و مدارس، دانشگاه‌ها و موسسات آموزشی آنلاین در حال حاضر وجود دارند. تا قبل از بحران پاندمی کروناویروس این مدارس و دانشگاه‌ها چندان در مرکز توجه قرار نداشتند و معدود افرادی از آن‌ها استفاده می‌کردند که بنا به هر دلیلی مجبور به انتخاب این نوع مدارس یا دانشگاه‌ها بودند. اما این شرایط باعث شد کل دانش‌آموزان، دانشجویان، معلمان، والدین و مسئولین آموزش و پرورش مجبور به استفاده از آموزش مجازی شوند. در نتیجه این عامل از آن مواردی است که می‌تواند تغییری ساختاری در شرایط آموزشی کل جهان ایجاد کند. 
بیش از دو دهه است که بسیاری از دانشگاه‌ها در جهان برنامه‌های مجازی را به گزینه‌های پیشنهادی خود اضافه کرده‌اند. در ایران نیز در حال حاضر بسیاری از دانشگاه‌ها برنامه‌های آموزش مجازی را به برنامه‌های خود اضافه کرده‌اند. در گذشته بیشتر افراد شاغل و کارمندان از این نوع آموزش‌ها استفاده می‌کردند، به طوری که در حین کار کردن می‌توانستند به تحصیل خود نیز ادامه دهند. 
هرچه تکنولوژی پیشرفت کرد، افراد جوان بیشتری تمایل به استفاده از برخی برنامه‌های آموزش آنلاین و مجازی همچون علوم کامپیوتر، مراقبت‌های درمانی، طراحی گرافیک پیدا کردند. امروزه آموزش مجازی در این دنیای تماماً مجازی به امری بدیهی تبدیل شده است. از مهدکودک تا دبیرستان و دانشگاه، همه می‌توانند از آموزش مجازی استفاده کنند و این استفاده از آموزش مجازی در آینده افزایش خواهد یافت. اما چطور و چرا این اتفاق می‌افتد؟ 

  • افزایش سواد و مهارت دیجیتال 
اکثر جوانان امروزه به خوبی و با مهارت از گوشی‌های هوشمند استفاده می‌کنند. وقتی دانش‌آموزان یا دانشجویان مجبور به استفاده از کلاس‌های آنلاین و مجازی باشند، به طور خودکار نحوه کار کردن با کامپیوتر را یاد گرفته و به مرور زمان در استفاده از آن نیز مهارت پیدا می‌کنند. این جوانان درک بهتری از منابع آنلاین موجود برای یادگیری خواهند داشت و بهره‌وری بالاتری خواهند داشت. 
کودکان متوجه می‌شوند که گوشی‌های هوشمند، تبلت‌ها و کامپیوترها اسباب‌بازی نیستند، بلکه ابزاری قدرتمند برای ارتباط با دیگران و آموزش است. البته والدین و افراد بزرگسال باید به اندازه کافی بر نحوه استفاده و مدت زمان استفاده کودکان از این دستگاه‌ها نظارت داشته باشند. با نظارت صحیح می‌توانند از کودکان در برابر خطرات تهدیدکننده سلامتی این تکنولوژی‌ها محافظت کنند. اما این یک واقعیت انکار ناپذیر است که کودکان امروز همراه با ابزارهای هوشمند و دیجیتال رشد می‌کنند و مطمئناً این مسئله بر تربیت و شیوه‌های آموزش و یادگیری آن‌ها تأثیر خواهد گذاشت. 

  • تکنولوژی و آموزش مجازی 
شکی وجود ندارد که تکنولوژی‌های دیجیتال در آینده نزدیک در مقیاس گسترده در تمامی حوزه‌ها به کار گرفته خواهد شد.  تکنولوژی کمک می‌کند مشکلاتی همچون کمبود کلاس و پر شدن ظرفیت کلاس حذف شود. آموزش مجازی به کمک ابزارهای مدرن امروز شرایطی را فراهم آورده که حتی 1000 دانش‌آموز یا دانشجو می‌توانند در کلاس حضور داشته باشند و استاد یا معلم هم می‌تواند متوجه شود که کدام یک متوجه موضوع یا محتوای ارائه شده یا نشده است. سرعت و روش آموزش خود را متناسب با توان دانش‌آموزان تغییر دهد. حتی تکنولوژی به دانش‌آموزان کمک می‌کند کتوجه شده آیا سوالات آن‌ها بیش از حد وقت کلاس را گرفته یا خیر. 
با این حال برای اینکه تکنولوژی‌های مدرن و پیشرفته در سرتاسر جهان به نحوی مساوی استفاده شود، هنوز خیلی زود است و در بسیاری از کشورها زیرساخت‌های مناسب برای استفاده از تکنولوژی‌های پیشرفته و هوش مصنوعی وجود ندارد. معلمان، اساتید و دانش‌آموزان، دانشجویان باید بتوانند به راحتی در فضای مجازی با یکدیگر ارتباط برقرار کرده، گفتگو و تبادل نظر کنند، محتوای آموزشی خود را به راحتی ارائه داده یا تکالیف تعیین شده را انجام دهند. همه این کارها را بدون هر گونه قطعی اینترنت و در فضایی یکپارچه و ساده برای همه طرفین انجام دهند. هوش مصنوعی در آینده نزدیک مطمئناً کمک قابل توجهی به این فضا خواهد کرد و فضای کلاس‌های آنلاین را بسیار جالب‌تر و نزدیک‌تر به فضای واقعی خواهد ساخت. 
به علاوه دوره‌های آنلاین به حمایت مسئولین آموزش و پرورش هر کشور نیاز دارند تا بتوانند در تمامی سطوح و مقاطع خدمات آموزشی را ارائه دهند. کودکان امروز همراه با فضای پیشرفته دیجیتال بزرگ می‌شوند و مطمئناً اطلاعات بیشتری هم در این زمینه به دست می‌آورند. به همین دلیل آموزش مجازی نقش پررنگ‌تری در آینده این کودکان ایفا خواهد کرد. 
در آینده با پیشرفت تکنولوژی به ویژه هوش مصنوعی و توسعه شبکه بی‌سیم و اینترنت، استفاده از فضای مجازی دیگر نیازی به رخداد غیر منتظره همچون شیوع ویروسی مهلک ندارد. بلکه به طور خودکار اکثریت جذب این نوع شیوه آموزش خواهند شد.  

  • تغییر در طرز تفکر و رفتار 
در حال حاضر تمامی معلمان، اساتید، مسئولین آموزش و پرورش و حتی والدین موافق کلاس‌های مجازی و آنلاین نیستند. هنوز هم فضای مساعد برای مجازی شدن کل سیستم آموزش حتی در بسیاری از کشورهای پیشرفته فراهم نشده است. در دوران شیوع کروناویروس، بسیاری از معلمان در حالی مجبور به تدریس در فضای مجازی شدند که قبل از این رخداد هرگز از برخی تجهیزات مدرن صوتی-تصویری استفاده نکرده بودند. 
بسیاری از دانش‌آموزان و دانشجویان اگرچه با فضای مجازی و دستگاه‌های همراه آشنایی دارند و حتی به خوبی با نحوه کار کردن آن‌ها آشنایی دارند. اما آموزش مجازی موضوعی نیست که هر روز از آن استفاده کرده باشند. و قرار گرفتن در چنین فضایی برای هر دو طرف چالش‌هایی را همراه داشته است. اما این شرایط می‌تواند تأثیر قابل توجهی بر طرز تفکر بسیاری از والدین، دانش‌آموزان و معلمان داشته باشد. 
آن‌ها وقتی از فضای مجازی برای تدریس استفاده می‌کنند از مزایا و معایب آن مطلع می‌شوند. با آشنایی کامل با این فضا و بدون پیش داوری می‌توانند برای آینده خود تصمیم بگیرند که در فضای مجازی به تحصیل یا تدریس ادامه دهند یا همچنان فضای حضوری را ترجیح می‌دهند. 
بسیاری از افراد ممکن است به دلیل انزوای اجتماعی و عدم مشارکت در فعالیت‌های گروهی حضوری و کاهش فعالیت‌های خارج از خانه، تمایلی به استفاده از آموزش مجازی نداشته باشند. اما زمانی که این سیستم گسترش یابد و زیرساخت‌های مناسب برای پیشرفت آن فراهم شود، مطمئناً این مشکلات و بسیاری دیگر از مشکلات این نوع آموزش نیز برطرف خواهد شد. 
طرز تفکر رایج درباره نحوه آموزش با توجه به تغییر جهان و حرکت به سوی دیجیتالی شدن تغییر خواهد کرد. در حال حاضر بسیاری از روش‌های آموزش مجازی در دست آزمایش و آزمون خطا هستند و در آینده روش‌های مطمئن و قابل اعتمادتری برای این نوع آموزش معرفی خواهند شد که ممکن است با روش‌های آموزش حضوری تفاوت فاحشی داشته باشند. انسان به راحتی می‌تواند خود را با شرایط سازگار کند و خیلی زود این مقاومت‌ها در برابر آموزش مجازی هم کاهش خواهد یافت.
آموزش و یادگیری در فضای مجازی تفاوت قابل توجهی با آنچه معلمان و دانش‌آموزان در گذشته تجربه کرده‌اند به ویژه در دوران دبستان و دبیرستان دارد. امروزه فرهنگ استفاده از آموزش مجازی یا آنلاین در بین کودکان شکل می‌گیرد و وقتی این کودکان بزرگ شوند کاملاً با شرایط فضای مجازی آشنایی دارند. آموزش مجازی وقتی به نحوی صحیح برگزار شود و زیرساخت‌های مناسب آن نیز فراهم شود، مزایا و برتری‌های قابل توجهی نسبت به آموزش حضوری دارد. 
اما در حال حاضر هنوز بستر مناسب برای فرگیرتر شدن و افزایش این نوع آموزش در کل جوامع ایجاد نشده است. شاید برخی شرایط باعث اجباری شدن آموزش مجازی شود، اما موفقیت یا نتیجه بخش بودن آن چندین سال بعد مشخص می‌شود که دانش‌آموزان و دانشجویان وارد عرصه کار می‌شوند. اما آنچه در حال حاضر قطعی به نظر می‌رسد افزایش میزان استفاده و پیشرفت آموزش مجازی در آینده نزدیک است.